Is absoluut gehoor erfelijk?

Hoe zit het met erfelijkheid en absoluut muzikaal gehoor? Ik las De appel en de boom van psychiater René Kahn, waarin hij onderzoekt waarom je bent wie je bent. Is dat aanleg of opvoeding? Die vraag blijkt achterhaald. Absoluut muzikaal gehoor bijvoorbeeld, is erfelijk, maar heeft de juiste omstandigheden nodig wil het aan het licht komen. 

Wat is absoluut muzikaal gehoor? Dat wil zeggen dat je zonder hulp van een stemvork of stemapparaat de hoogte van een toon kunt benoemen (zie het blog van 07-01-2015). Een zeldzame eigenschap die maar 1 op de 1000 mensen bezit. Absoluut muzikaal gehoor is erfelijk, zo blijkt uit onderzoek. Het komt namelijk meer voor in bepaalde families. In DNA onderzoek is het gen gelokaliseerd wat betrokken is bij deze eigenschap.

Maar is dat het hele verhaal? De eigenschap blijkt veel meer voor te komen bij musici en muziekstudenten. Dat roept de vraag op of er toch niet sprake is van ontwikkeling van deze eigenschap door oefening. Uit onderzoek onder musici komt naar voren dat juist onder musici die voor het zesde levensjaar begonnen met muziek absoluut gehoor veel voor komt. Begon een kind later aan muzieklessen, dan kwam de eigenschap niet tot ontwikkeling.

De erfelijke eigenschap absoluut gehoor komt slechts onder deze bijzondere omstandigheid aan het licht. Zoals in veel gevallen bepaald door een wisselwerking tussen aanleg en omgeving.

Fetsje Luimstra

30 sopranen bouwen in 1 week

Op de Geert Groote school, vrije school voor basisonderwijs in Amsterdam, hebben 30 leerlingen in 1 week een sopraanfluit met 3 gaatjes gebouwd. Wat heb je daarvoor nodig? En hoe organiseer je dat?

We hadden vijf lessen van zeven kwartier, in één week tijd. Ik besteedde veel aandacht aan de voorbereiding. Om te beginnen vroeg ik naast de leerkracht per dag twee gezellen
- gediplomeerde bouwers -  om mij te assisteren. Ik zorgde dat er voldoende gereedschap was voor 30 kinderen. Ik heb lijstjes gemaakt van de gereedschappen die voor de klus van die dag klaargelegd moeten worden voor de kinderen en voor de gezellen.

Ook maakte ik werklijsten met daarop de taken van de dag: een groene taak kunnen de kinderen zelf doen en voor een rode taak moeten ze in de rij gaan staan bij een van de gezellen.

Als een kind zelf het onderdeel heeft afgewerkt wordt dat na de les door de gezellen vervolmaakt. Dit ‘kabouteren’ kost 2 á 2,5 uur per dag.

De laatste twee lessen fluiten we even met de kinderen. We speelden Het liedje van de A. De juf en de kinderen proeven van de mogelijkheden van de bamboefluit.

Hetty van Geene

De bloedstollende knal

Tijdens het kerstsamenspel met het bamboefluitensemble (zie 't blog van 31 december 2014) hoorden we opeens krrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrak!!! Terwijl ik de baspartij speelde, hoorde ik een scheur, geëindigd door een knal. De lage tonen van mijn bas maakten geen geluid meer.

Ik ben naar de Fluitzolder gegaan. Daar heb ik de scheur in mijn bas gerepareerd. Eerst heb ik secondenlijm in de barst laten lopen. Omdat mijn bas in het midden wat kwetsbaar is (er zitten al twee lichte barstjes in), moest er een bandje om.

Het vijlen van een gleufje.

Ik moest een gleuf vijlen. Daarna moest er ijzergaren heel strak in de gleuf gewikkeld worden. Deze draad wordt verlijmd.

IJzergaren heel strak in de gleuf wikkelen.

Als laatste heb ik mijn bas nog een keer gepolitoerd tot hij glom als een spiegeltje. Kom maar op kerst 2015!!!

Gisela Timmermans  -  Zeist

Mooi van Bamboe: Wereldbord

Verrassend, hoe vaak en vooral ook waarvoor en waarin bamboe toegepast wordt. Neem dit bord, nu te bestellen bij Oxfam Novib voor €10. Het kan in de vaatwasser, niet in magnetron of oven. 

Fetsje Luimstra

Ra, ra....waar komt de zoem vandaan?

Tijdens de bouwavond met ouders in Driebergen (zie 't blog van 26-11) hoorden we een zoem in het lokaal. Kwam die uit een apparaat of van de brandmelder of van nog iets anders? We wisten het antwoord niet.

Ik ging kijken waar dat irritante geluid vandaan kwam. In de gang, in het lokaal naast ons, in het lokaal daarnaast, aan het einde van de gang, overal hetzelfde gezoem, maar er was niemand. Ik liep door de hal even naar buiten. Ook buiten kon je het horen. In de portiersruimte controleerden we het brandalarm, maar dat hielp niet.

Weer in ons lokaal zegt Nannie: het lijkt wel een stemapparaat. "Nee", zeg ik, "het klinkt in het hele gebouw". "Heb jij een stemapparaat bij je?" "Jawel"  Ik haalde hem uit mijn zak en ja hoor........   ik schaamde me te pletter, de C-toon, helder en duidelijk.

Het stemapparaat.

In het begin van de avond had ik het even gebruikt om te kijken hoe nauwkeurig Ita, onze maestro, met haar absolute gehoor alle nieuwe fluiten stemde: exacte D-toon!!! Ik stopte mijn stemapparaat weer snel in mijn broekzak zonder op off te drukken waardoor...........  Laten we het er maar niet meer over hebben.

Albert Dorresteijn

Ensemble in Kersttijd

In december hield het ensemble haar jaarlijkse kerstspeelavond. Het is traditie dat oud-leden uitgenodigd worden om liederen als Stille Nacht te spelen. Voor de speellijst put de huidige dirigente Mirte Lohmann uit Alberts Nummering, het gebundelde repertoire van het ensemble.

Sinds 2000 speelt een groep van rond de 10 bamboefluiters samen in het ensemble. Ze komen tweewekelijks bij elkaar om samen te spelen onder leiding van Mirte Lohmann. Leden hebben de basiscursus én de tenorleergang gevolgd op de Fluitzolder. 

Ze beschikken over verschillende fluiten: sopraan, alt, tenor, bas, en af en toe wordt de sopranino, de kwartbas en de grootbas gebruikt. 

In de loop der jaren heeft het ensemble een repertoire opgebouwd van meer dan 180 uiteenlopende stukken. Dat aantal bleek toen ensemble lid Albert Dorresteijn deze zomer de stukken nummerde naar speelhistorie, en samenbracht in éen bestand.

Dirigente Mirte Lohmann tijdens de kerstspeelavond.

Fetsje Luimstra.

Het "innerlijk" en het uiterlijk van de fluit.

Voor het bouwen van de fluit zijn technieken nodig. Voor het versieren ook. Ik noem dat het uiterlijk van de fluit. Maar het allerbelangrijkste is het "innerlijk" van de fluit, de klankkleur. Ook de klankkleur van de fluit kun je beïnvloeden.

Onder het "innerlijk" van de fluit versta ik het geluid: luid, hees, zacht, hard, fluisterend, met of zonder ruis, gesluierd, dun, ijl, helder, mysterieus. Als de toonhoogte hetzelfde is, kan de klankkleur oftewel het timbre heel verschillend zijn. Als voorbeeld neem ik een dun buisje. De toon wordt meestal helder en klein. Bij een dikke buis wordt de toon vaak stevig en fors.

Er zijn korte dikke en lange dunne fluiten.

De bouwer probeert de klank die bij een bepaalde buis past, optimaal te maken. De mogelijkheden daarvoor zijn: werken aan de vensterbank, aan de opening tussen de kurk en het kanaal, aan de gladheid van het afgesneden stukje van de kurk en aan het verder afschuinen van de vensterbank. Dat vraagt soms heel veel tijd maar het is de moeite waard.

Bea Kloosterman