De gelukkige les voor het bouwen van bamboefluiten (slot) 7

Het is de laatste les. We maken vandaag de fluiten af. We zetten ze in de paraffine en de politoer: het vormt een laagje dat beschermt. 

Twee kinderen die alles klaar gezet hebben voor het schrapen, schuren en branden kunnen niet wachten op het signaal van de bel. Hun fluiten zijn al af en zij willen graag beginnen met het politoeren. Ze komen aan de instructietafel zitten en gaan aan de slag. Als de bel is gegaan, voegen de kinderen zich - als vanzelfsprekend - om de instructietafel.

Ik leg uit dat ze hun fluit eerst invetten  met paraffine. Daarna gaan ze hard boenen met politoer, gemaakt van de schildjes van de schildluis. Deze twee handelingen worden drie keer gedaan.

Meester Ferdinand maakt de fluit af van een kind dat drie lessen gemist heeft. Hij lacht schuldbewust omdat hij het schraapstaal verkeerd vast heeft. Maar voor de uiteinden van de fluit werkt zijn methode heel goed.

Meester Ferdinand

En dit is het resultaat.

Na de vakantie worden de fluiten ingeblazen. Daarover later meer.

Bea Kloosterman.

Precisiewerk met bamboe op de Vrije School in Amersfoort (branden) 7.

Ik had tussen deze lessen weinig tijd nodig om de toonhoogte van de hoge d in orde te maken. Een enkele keer moest ik het gaatje iets groter maken. Nu gaan we de fluit versieren en politoeren.

Met potlood schrijf je je naam op de fluit (niet te klein). Met een brandapparaat ga je over de letters die nu in de fluit worden gebrand. Ik leg uit waar je het brandapparaat kunt vastpakken zonder brandwonden op je hand te krijgen. Omdat je over een rond oppervlak gaat, schiet de punt van het brandapparaat snel uit. Daarom steun je je hand op een werkplankje. Ik laat zien hoe je dan beter kunt sturen (zie ook het blog van 29 - 10 - 2014).

Met een brandapparaat je naam in de fluit branden.

Wil je jouw fluit nog verder versieren dan kun je een tekening op de fluit maken en die inbranden.
Als je geen ideeën hebt dan kun je kiezen uit een map met voorbeelden. Met een overtrekpapier trek je de gekozen figuur over. Je legt carbonpapier op de fluit en trekt het figuur nog een keer over. Zo verschijnt deze op de fluit. En dan inbranden. Ik zie Keltische figuren, uiltjes, dolfijnen, leeuwen enz.

De laatste keer politoeren...................de fluit is klaar!!!

Nu leggen we de laatste hand aan de fluit. Eerst wordt de fluit ingesmeerd met paraffine. Op een ander doekje komt politoer. Door hard boenen (door de ontstane warmte) vermengen paraffine en politoer zich tot een soort schellak. Deze twee handelingen moeten nog twee keer herhaald worden en dan......... is de fluit goed beschermd tegen vuil en een beetje tegen temperatuurwisselingen (zie ook het blog van 28 - 8 - 2014).

Bea Kloosterman

De gereedschappen voor het bouwen van een bamboefluit.

Om een goede fluit te bouwen heb je gereedschap nodig van een hoogwaardige kwaliteit.
Bamboe is immers veel harder dan hout. 

Je ziet op deze foto een ondergrond plaat liggen van hardboard van 50  x 70 centimeter. Daarop ligt een ijzerzaagje, een werkplankje en een etui. In het etui zit: 1 potlood, 1 liniaal, een grote en een kleine ronde vijl, een halfronde vijl en een platte vijl. Het ijzeren plaatje is een schraapstaal.
Het werkplankje is handig voor het werken aan de fluit zodat hij niet weg rolt.

Een boor is onmisbaar: wij gebruiken een handboor, waarmee je rustig en veilig kunt boren. We gebruiken metaalboren in diverse maten.

Verder heb je ook een beetje schuurpapier, staalwol en paraffine en politoer nodig.

Bea Kloosterman

Ouders bouwen een fluit voor hun kind

Op de Vrije School de Vuurvogel in Driebergen bouw ik met de ouders een sopraanfluit voor hun kind. In twee avonden bouwen ze een fluit zonder gaatjes waar hun kind op gaat spelen en gaatjes in gaat maken.

Drie gezellen (gediplomeerde bouwers) komen mij helpen bij het begeleiden van het bouwen van de fluiten. Er komen een kleine twintig ouders. De eerste avond kiezen zij een bamboebuisje en voegen zich bij een gezel. Die geeft de aanwijzingen voor het bouwen. Daarover kun je lezen in het blog van 27 september.

Aan het eind van de eerste avond hard werken, komt er een aarzelende toon uit de fluit. Elke gezel gaat die toon thuis optimaliseren, d.w.z. venster, kanaal, vensterbank en kurk op de millimeter nauwkeurig passend maken. Dat is het "kabouteren" in het blog van 3 oktober.

De tweede avond begeleidt elke gezel elke gezel een onderdeel: het  mondstuk mooi maken, op de grondtoon afzagen (zie blog 08 - 10 - 2014),  versieren d.m.v. branden (zie blog 29 - 10 - 2014), of politoeren (zie blog 28 - 08 - 2014).

Zo ziet de fluit zonder gaatjes er uit.

Halverwege de avond komt de grote verrassing. Alle ouders blazen op hun fluit en horen dezelfde toon. Onder leiding van de maestro (dat is een "meester" in het Bamboefluitersgilde) moeten ze lange en korte noten blazen (de partituur). Na elke regel is er een tussenspel, eerst van de sopraan, dan van de alt, daarna komt de tenor en tenslotte de bas. Vervolgens speelt iedereen samen: een heus bamboe-orkest.

De maestro leidt het bamboe-orkest.

De kinderen in de klas spelen aanvankelijk met één toon. Als de juf vindt dat de kinderen aan de volgende noot toe zijn, ga ik naar de school om met de kinderen een nieuwe noot in de fluit te maken. Daarover vertel ik een volgende keer.

Hetty van Geene



De fluit mooi maken

De binnenkant van de fluit is prachtig geworden. Nu nog de buiten kant. De buitenkant heeft soms vlekken of  beschadigingen. Die onvolkomenheden halen we weg met het schraapstaal en we beschermen de fluit door te politoeren.

Ik laat de kinderen zien wat een schraapstaal is. Ze voelen met de toppen van de vingers over het rechthoekige, ijzeren plaatje. Aan weerskanten zit een klein opstaand randje van ongeveer 1 mm.
Ik doe voor hoe je met dit randje de huid van de fluit schraapt. Bij de knoop - de dikke rand - gaat het soms moeilijk en dan help ik even.

Met het schraapstaal de huid van de fluit schrapen

Als de fluit geschraapt is, wordt hij geschuurd met schuurpapier: eerst met grof en daarna met fijn. Tenslotte gebruiken we staalwol. De fluit is dan spiegelglad.

Schuren met schuurpapier

Nu mag de naam met potlood op de fluit geschreven worden. Ik leg uit hoe het brandapparaat werkt en dan wordt de naam in de fluit gebrand. Sommigen tekenen nog een versiering die er ook ingebrand wordt.

Zo brand je een figuur op de fluit

Ter bescherming van de fluit tegen vieze vlekken gaan we politoeren. Ik doe voor hoe je de fluit eerst helemaal insmeert met paraffine. Daarna doe je op een ander doekje een beetje politoer en dan ga je heel hard wrijven. Er komt een soort (schel) lak op de fluit.  Die twee handelingen doe je drie keer.

Nu is de fluit helemaal klaar!

Insmeren met paraffine

                                         

Hard boenen met politoer

Bea Kloosterman